Embriyo Transferi Sonrası İlk 14 Gün: Neler Normal, Nelere Dikkat Edilmeli?

Embriyo transferinden sonra yatakta yatmanız gerekmiyor. Transferden sonraki gün işe dönebilir, yürüyüşe çıkabilir, evde gündelik işlerinizi yapabilirsiniz. Bu dönemde kasıkta hafif çekilme ya da iç çamaşırında birkaç damla kahverengi leke görmek sık rastlanan bir durumdur. Bunlar tek başına bir şey söylemez. Sonucu, hekiminizin size verdiği günde kandan bakılan beta hCG testi gösterir.

Bu iki haftaya hastalar arasında "bekleme dönemi" deniyor ve tedavinin en zor kısmı genellikle burası. Yapılacak bir işlem yok, sadece beklemek var. Poliklinikte en sık duyduğumuz sorular bu dönemle ilgili. Aşağıda bu soruları tek tek cevapladık.

Transferden sonra yatmanız gerekiyor mu?

Hayır. Uzun yıllar boyunca transferden sonra günlerce yatılması önerildi. Bugün elimizdeki çalışmalar ise yatak istirahatinin gebelik şansını artırmadığını gösteriyor. Bazı analizlerde uzun süre hareketsiz kalanlarda sonuçların biraz daha kötü olduğu bile bildirildi.

Embriyo rahim boşluğuna yerleştirildiğinde ayağa kalkınca "düşmez". Rahim boşluğu açık bir oda gibi değildir. Ön ve arka duvarı birbirine değen, aralarında neredeyse boşluk olmayan bir alandır. Embriyo bu iki yüzeyin arasında durur. Tuvalete gitmek, öksürmek, hapşırmak ya da merdiven çıkmak embriyonun yerini değiştirmez.

Transfer sonrasında yaklaşık 15–20 dakika dinlenmeniz yeterli olur. Eve döndükten sonra o gün sakin geçirmek iyi hissettirebilir, ama bu tıbbi bir zorunluluk değildir.

Bekleme dönemi gün gün

Aşağıdaki tablo 5. gün (blastokist) transferi içindir. 3. gün transferinde embriyonun tutunması iki gün kadar daha geç gerçekleşir. Bu yüzden test günü de iki gün kadar sonraya kayar.

Kasık ağrısı, lekelenme, göğüs hassasiyeti: Bunlar tutunma belirtisi mi?

Forumlarda en çok konuşulan konu bu. Transferden sonraki iki haftada hissedilen şeylerin büyük kısmı, kullandığınız ilaçlardan kaynaklanır. Progesteron göğüslerde dolgunluk, şişkinlik, yorgunluk, kasıkta çekilme ve ruh hali değişikliği yapar. Bunlar gebelik başladığında görülen şikâyetlerle neredeyse aynıdır. Yani "belirtim var, kesin tuttu" ya da "hiçbir şey hissetmiyorum, olmadı" diye düşünmek için bir sebep yok.

Lekelenme için de durum benzer. Transfer sırasında rahim ağzına dokunulduğu için ilk bir iki gün kahverengi akıntı olabilir. Vajinal progesteron kullanan hastalarda ilacın kendisi de akıntıyı renklendirebilir. Embriyonun yerleştiği günlerde birkaç damla "tutunma kanaması" görülebilir, ancak bu herkeste olmaz ve olmaması bir şey ifade etmez.

Pede taşan, adet kanaması kadar yoğun ya da pıhtılı bir kanama olursa bunu beklemeden hekiminize bildirin. Böyle bir kanama da her zaman sonucun olumsuz olduğu anlamına gelmez. Ama değerlendirilmesi gerekir.

Progesteron desteğini nasıl kullanmalısınız?

Tüp bebek tedavisinde yumurtalıkların kendi progesteron üretimi çoğu zaman yeterli olmaz. Hormon ilaçlarıyla hazırlanan dondurulmuş transfer döngülerinde ise progesteronun tamamı dışarıdan verilir. Bu nedenle progesteron desteği bu dönemin en önemli parçasıdır. Fitil, jel, iğne ya da tablet şeklinde olabilir.

• İlacı her gün aynı saatlerde kullanın. Unuttuğunuzu fark ettiğinizde hemen alın ve hekiminize haber verin.
• Lekelenme olsa bile ilacı kendi kararınızla bırakmayın. Kanama progesteronu kesmek için bir sebep değildir.
• Beta hCG pozitif çıktığında da destek bir süre daha devam eder. Ne zaman bırakılacağını hekiminiz söyler.
• Vajinal fitillerden sonra akıntı ve kaşıntı olabilir. Bu genellikle ilacın kalıntısıdır. Kötü koku ya da yanma varsa bildirin.

Evde gebelik testi neden yanıltabilir?

Taze transferlerde, yumurta toplamadan önce yapılan "çatlatma iğnesi" hCG içerebilir. İğnedeki hCG vücuttan 10–14 günde atılır. Dondurulmuş transferlerde ise çoğu zaman bu iğne yapılmaz. Transferden birkaç gün sonra yapılan idrar testi, gebelik olmasa bile bu yüzden pozitif çıkabilir. Tersine, embriyo tutunmuş olsa bile erken yapılan testte hCG düzeyi henüz idrara geçecek kadar yükselmemiş olabilir. Erken yapılan negatif test de sizi boş yere üzer.

Pek çok hasta her gün test yaparak çizginin koyulaşıp koyulaşmadığına bakıyor. Bunu yapmamanızı öneriyoruz. Çizginin rengi idrarın yoğunluğuna, testin markasına ve saate göre değişir. Gün gün kıyaslamak doğru bir sonuç vermez. Sonucu kan testi verir.

Beta hCG sonucu nasıl okunur?

Laboratuvarların çoğu 5 mIU/mL altını negatif kabul eder. 5 ile 25 arası sınırda sayılır ve genellikle 48 saat sonra tekrar bakılır. Daha yüksek değerler gebeliğin başladığını gösterir. Ancak tek bir sayıdan gebeliğin nasıl ilerleyeceğini söylemek zordur. İnternette "transferden 10 gün sonra beta kaç olmalı" diye dolaşan tablolar farklı merkezlerin farklı hasta gruplarından derlenmiştir ve sizin durumunuzu birebir yansıtmaz.

Tek değerden çok artış hızı önemlidir

İlk sonuç pozitif çıktığında genellikle 48 saat sonra test tekrarlanır. Sağlıklı ilerleyen erken gebeliklerin çoğunda hCG 48 saatte en az yüzde 35 kadar artar, çoğu zaman da yaklaşık iki katına çıkar. Artış yavaşsa, değer aynı kalıyorsa ya da düşüyorsa birkaç ölçüm daha yapılarak durum netleştirilir. Düşük başlayıp sağlıklı ilerleyen gebelikler de vardır. Bu yüzden ilk sayı düşük çıktı diye hemen umutsuzluğa kapılmayın.

Sonrasında ne olur?

Beta hCG yeterli düzeye ulaştığında, yaklaşık olarak transferden 3 hafta sonra, vajinal ultrasonla gebelik kesesine bakılır. Bebeğin kalp atışı genellikle bundan 1–2 hafta sonra görülebilir hale gelir. Tüp bebek gebeliğinde gebelik haftası, transfer tarihi ve embriyonun yaşına göre kesin olarak hesaplanır.

Test negatif çıkarsa ya da gebelik ilerlemezse, bu bir sonraki denemenin de aynı şekilde sonuçlanacağı anlamına gelmez. Hekiminizle yapacağınız görüşmede embriyoların gelişimi, rahim zarının transfere ne kadar hazır olduğu ve transferin zamanlaması yeniden ele alınır. Gerekirse tutunmayı etkileyebilecek diğer etkenler için ek testler planlanır.

Bu dönemde neler serbest, nelerden uzak durmalısınız?

Serbest olanlar:

• Masa başı işlerde çalışmaya transferden sonraki gün dönebilirsiniz.
• Yürüyüş, hafif ev işleri ve araba kullanmak serbesttir.
• Normal sıcaklıkta duş alabilirsiniz.
• Her zamanki gibi beslenin. "Tutunmayı artıran" bir yiyecek ya da ananas, ceviz gibi özel bir diyet olduğunu gösteren bilimsel bir veri yok.

Uzak durmanızı istediğimiz şeyler ise şunlar:

• Sigara ve alkol. Pasif içicilik de buna dahildir.
• Ağır kaldırma, koşu, zıplama gerektiren ve karın kaslarını zorlayan sporlar.
• Sauna, hamam, kaplıca ve sıcak küvet.
• Hekiminize sormadan, ağrı kesiciler dahil yeni bir ilaca, bitkisel ürüne ya da takviyeye başlamak. Ağrı kesici gerektiğinde genellikle parasetamol tercih edilir.

Stresin tek başına embriyonun tutunmasını engellediğini gösteren güçlü bir kanıt yok. Bunu bilmek bile bazı hastaları rahatlatıyor. "Yeterince sakin kalamadım, o yüzden olmadı" düşüncesi hem yanlış hem de gereksiz bir suçluluk duygusu yaratıyor.

Kan testini nerede yaptırabilirsiniz?

Transferden sonra hangi ilacı hangi saatte kullanacağınızı ve kan testinin gününü hekiminizle netleştirin. Aklınıza takılan bir şey olursa Tüp Bebek Merkezimizi arayabilirsiniz. Beta hCG testini hastanemizin laboratuvarında yaptırırsanız sonucunuzu online sonuç ekranından görebilirsiniz.

Bu yazı, Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanı Prof. Dr. Tarık Aksu tarafından gözden geçirilmiştir. Kendi tedavi planınızla ilgili kararları her zaman sizi takip eden hekiminizle birlikte verin.